آزمایش تشخیص دفع کلسیم در ادرار و خطر تشکیل شدن سنگ کلیه

آزمایش کلسیم ادرار برای اندازه‌گیری میزان کلسیم از طریق ادرار صورت می‌گیرد این تست همچنین آزمایش ادرار CA+2 نامیده می‌شود. کلسیم عمده‌ترین ماده معدنی در بدن است. تمام سلول‌ها در سراسر بدن از کلسیم برای عملکردهای مختلف استفاده می‌کنند. بدن از کلسیم برای ساخت و ترمیم استخوان‌ها و دندان استفاده می‌کند. کلسیم همچنین به اعصاب، قلب و عضلات کمک می‌کند تا به درستی عمل کنند. همچنین به انعقاد خون نیز کمک می‌کند.بخش عمده‌ی کلسیم موجود در بدن در استخوان ذخیره می‌شود و باقیمانده آن در خون یافت می‌گردد. هنگامی که سطح کلسیم در خون پایین بیاید استخوان‌ها کلسیم مورد نیاز را به سطح طبیعی خون منتقل می‌کنند. هنگامی که سطح کلسیم خون بیش از حد بالا باشد، کلسیم مازاد آن در استخوان‌ها ذخیره شده یا از طریق ادرار و مدفوع از بدن خارج می‌شود.

مقدار کلسیم موجود در بدن شما به عوامل زیر بستگی دارد:

  • میزان کلسیمی که از غذا گرفته شده است
  • میزان کلسیم و ویتامین d که از طریق روده جذب می‌شود.
  • سطح فسفات در بدن
  • سطح هورمون‌های خاص نظیر استروژن کلسیتونین و هورمون پاراتیروئید

اغلب افراد مبتلا به کلسیم بالا یا پایین علائم خاصی را نشان نمی‌دهند. برای مشاهده‌ی علائم خاص آن سطح کلسیم باید بسیار بالا یا بسیار پایین باشد.

دلایلی برای انجام آزمایش پنل سنگ کلیه:

  • برای کمک به ارزیابی احتمال ابتلای یک فرد به سنگ کلیه
  • کمک به تعیین دلیل اصلی سنگ کلیه
  • برای کمک به درمان و پیشگیری آن

آزمون پنل احتمال ابتلا به سنگ کلیه زمانی صورت می‌گیرد که شما یک یا چند سنگ کلیه داشته‌اید و پزشک می‌‌خواهد احتمال ابتلا به سنگ کلیه در موارد بعدی را ارزیابی کند؛ یا اینکه کودکی دارای پیش‌زمینه و شرایط ابتلا به سنگ کلیه مانند سابقه خانوادگی سنگ کلیه، داشتن یک کلیه تک کارکرد یا کلیه پیوند شده است و پزشک می‌خواهد احتمال ابتلای او به سنگ کلیه را بسنجد.

برای دریافت مشاوره و اطلاعات بیشتر از متخصصان در آزمایشگاه تخصصی  ما میتوانید با شماره ما تماس حاصل فرمایید.

چه چیزی مورد آزمایش قرار می‌گیرد؟


پنل احتمال ابتلا به سنگ کلیه نوعی آزمایش است که مقدار مواد مختلفی که معمولاً با تشکیل سنگ کلیه ارتباط دارند در ادرار را اندازه‌گیری می‌کند. در افرادی که قبلا سنگ کلیه داشته‌اند، افزایش سطح یکی از این مواد می‌تواند نشان‌دهنده یک خطر بالقوه برای ایجاد سنگ‌های بیشتر و نوع سنگ‎هایی باشد که می‌توانند شکل بگیرند. سنگ کلیه اصطلاحی برای ترکیب جامد مواد معدنی و نمک است که در کلیه‌ها تشکیل می‌شود. سنگ‌های کلیه از اگزالات،کلسیم، فسفات، کلسیم، سیستین یا اسید اوریک تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها می‌توانند به دلایل مختلفی شکل بگیرند؛ اما شایع‌ترین دلیل آن این است که غلظت بالایی از یک ماده یا مواد خاص در ادرار رسوب کرده و کریستال‌ها را تشکیل می‌دهند. ترکیب سنگ بستگی به مواد موجود بیش از حد، دارد. سنگ‌ها ممکن است یک ترکیب یا ترکیبات مختلفی در لایه‌های مختلف داشته باشند. اکثر سنگ‌ها در حدود ۷۵ درصد حاوی کلسیم هستند. پنل‌های احتمال خطر سنگ کلیه برای بررسی خطر ایجاد سنگ، با آزمایش غلظت‌های بالای مواد سنگین تشکیل‌دهنده سنگ یا غلظت‌های پایین مواد مانع ايجاد سنگ، انجام می‌گیرند. آزمایشات خاصی که یک پنل شامل آنها می‌شود ممکن است تا حدودی از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر متفاوت باشند؛ اما معمولاً شامل موارد زیر می‌شوند:

  • کلسیم ادرار
  • اگزالات ادرار (اگزالیک اسید)
  • اسید اوریک ادرار
  • کراتینین ادرار (باعث ایجاد سنگ نمی‌شود اما برای تشخیص این که آیا ادرار جمع‌ شده است یا خیر و برای کمک به تشخیص چگونگی جمع شدن ادرار بررسی می‌شود)
  • سیترات ادرار (اسید سیتریک؛ ماده‌ای که باعث ممانعت از تشکیل سنگ کلیه می‌شود)

تست‌های دیگری که ممکن است بخشی از پنل احتمال ابتلا به سنگ کلیه باشند شامل موارد زیر هستند:

  • سیستین ادرار
  • فسفر ادرار
  • منیزیوم ادرار (به ممانعت از تشکیل سنگ کلیه کمک می‌کند)
  • سدیم ادرار (به طور مستقیم باعث ایجاد سنگ کلیه نمی‌شود اما بر مقدار کلسیم در ادرار و در نتیجه پتانسیل تشکیل سنگ کلیه تأثیر می‌گذارد)

غلظت بالای یک یا چند تا از این مواد در ادرار زمانی رخ می‌دهد که فرد مقدار مازادی از این موارد را تولید و دفع می‌کند. سایر عوامل مانند مصرف نادرست مایعات، نوشیدن مایعات کم، نوشیدن مقدار کم آب آشامیدنی و دفع ادرار غیرمعمول باعث ایجاد سنگ کلیه می‌شوند.برای اطلاعات بیشتر به مقاله تجزیه و تحلیل سنگ کلیه رجوع کنید.

نمونه گیری برای آزمایش چگونه انجام می‌گیرد؟

جمع‌آوری یک ادرار ۲۴ ساعته برای این آزمایش ضروری است. دو نوع مختلف از نمونه‌های ادرار ۲۴ ساعته بصورت مداوم جمع‌آوری می‌شوند و برای تعیین اینکه داشتن سطوح بالای مواد، گذرا است یا موقتی، مورد آزمایش قرار می‌گیرند.

آیا هرگونه آمادگی برای تضمین کیفیت نمونه مورد آزمایش لازم است؟

به هیچ گونه آمادگی نیاز نیست.

این تست چگونه مورد استفاده قرار می‌گیرد؟

پنل احتمال سنگ کلیه برای کمک به ارزیابی احتمال ابتلای مجدد فرد دارای دو یا چند سنگ کلیه، برای بررسی احتمال تکرر مشکل فرد می‌باشد. گاهی اوقات آزمایش برای ارزیابی خطر پس از  ایجاد اولیه یک سنگ انجام می‌گیرد و کمک می‌کند تشخیص دهیم که آیا فرد در معرض خطر تشکیل مجدد سنگ کلیه می‌باشد یا خیر. این آزمایش همچنین برای افرادی که دچار اختلال عملکرد کلیه، در صورت تشکیل سنگ کلیه شده‌اند انجام می‌شود. این آزمایش ممکن است برای کمک به راهنمایی و نظارت بر وضعیت درمانی افرادی که دارای سنگ کلیه بوده‌اند نیز استفاده شود. آزمایش‌های دیگری نیز هستند که ممکن است برای ارزیابی وضعیت فردی که دچار سنگ کلیه بوده است مورد استفاده قرار گیرند از جمله:

  • آزمون های ادرار ۲۴ ساعته فردی، که ممکن است بخشی از پنل احتمال ابتلا به سنگ کلیه مانند آزمایش‌های سیستین، سدیم، پتاسیم کلرید و منیزیوم نباشند.
  • آزمایش ادرار برای ارزیابی مواد تشکیل‌دهنده ادرار (مواد پروتئینی، گلبول‌های قرمز و سفید، pH و وجود کریستال‌ها یا باکتری‌ها انجام می‌گیرد.
  • آزمایش‌های خون مانند نیترات اوره خون و کراتینین برای بررسی عملکرد کلیه، الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم، کلرید بی کربنات) و کلسیم برای ارزیابی وضعیت سلامتی و مقایسه با نتایج تست ادرار انجام می‌شود.
  • آزمایش کشت ادرار در صورتی که فرد علائم عفونت ادراری را نشان دهد.
  • اگر بتوان سنگ کلیه را جمع آوری کرد، آزمایش تجزیه و تحلیل سنگ کلیه نیز برای ارزیابی مواد خاص موجود در سنگ کلیه انجام می‌شود.

این آزمایش چه زمانی تجویز می‌شود؟

آزمایش‌های پنل سنگ کلیه معمولاً چندین هفته پس از برطرف کردن سنگ کلیه انجام می‌شوند و اغلب برای تعیین موقت یا پایدار بودن سطح بالای مواد، روي دو نمونه مختلف ادرار ۲۴ ساعته، دوبار تکرار می‌شوند. در اغلب موارد آزمایش زمانی انجام می‌شود که فرد برای دومین بار دچار سنگ کلیه شده باشد؛ اما ممکن است پس از برداشت یک سنگ نیز، زمانی که فرد در معرض خطر افزایش ساخت سنگ کلیه یا نارسایی کلیه قرار گرفته باشد، تجویز گردد که می‌تواند شامل افراد زیر باشد:

  • کودکی که دچار سنگ کلیه شده است.
  • فردی که سابقه خانوادگی سنگ کلیه داشته باشد.
  • فرد در اولین تجربه تشکیل سنگ کلیه دارای سنگ چندگانه باشد.
  • افرادی که دارای کلیه تک کارکردی باشند از جمله افرادی که پیوند کلیه داشته‌اند.

گاهی اوقات نیز آزمایش زمانی انجام می‌گیرد که فرد تغییراتی در شیوه زندگی خود داده است (مانند تغییرات غذایی توصیه شده یا نوشیدن آب بیشتر) یا تغییرات دارویی که این آزمایش باعث نشان دادن تاثیر این تغییرات می‌گردد.

نتایج آزمایش چه معنایی دارد؟

نتایج آزمایش پنل احتمال سنگ کلیه با سایر آزمون‌های انجام شده به منظور تعیین خطر احتمال ابتلای مجدد به سنگ کلیه، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. به طور کلی اگر یک ماده مانند کلسیم یا اسید اوریک بیش از حد در خون و ادرار وجود داشته باشد، نشان دهنده افزایش خطر تشکیل سنگ کلیه و وضعیت خطرناکی است که باید حتما برای تعیین علت آن مورد بررسی قرار گیرد. با این حال معمولاً نتایج آزمایش‌ها نمی‌تواند به طور دقیق پیش‌بینی کند که چه کسی و چه موقع مجدداً دچار سنگ کلیه خواهد شد. برخی از افراد که نتیجه آزمایش آنها در محدوده پایین و حتی طبیعی بوده است می‌توانند مبتلا به سنگ کلیه شوند. در حالی که ممکن است افرادی که نتیجه آزمایش خوبی نداشته‌اند، دچار سنگ کلیه نشوند. افرادی که شیوه زندگی و یا داروهای خود را تغییر داده‌اند در نتیجه‌ی آزمایش، سطوح پایین‌تری از احتمال ابتلا به سنگ کلیه را نشان می‌دهند. اگر فرد دچار کم آبی شود، ادرار تولید شده در ۲۴ ساعت کم (حجم ادرار) و ادرار غلیظ‌تر خواهد شد؛ این امر باعث حل شدن مواد بیشتر در حجم مایع کمتر می‌‌شود و احتمال ایجاد سنگ کلیه را افزایش می‌دهد. تشکیل سنگ کلیه توسط ph ادرار (اسیدی / قلیایی) نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد. کریستال‌های اسید اوریک و کیسین تنها در ادرار اسیدی ایجاد می‌شوند. درحالی‌که سنگ‌های کلسیم فسفات و استروویت در ادرار قلیایی تشکیل می‌شوند، سنگ‌های استروویت شامل فسفات آمونیوم منیزیوم هستند و با عفونت‌های باکتریایی به همراهند.

جدول زیر خلاصه‌ای از نتایج برخی آزمایش‌ها می‌باشد:

تست نتیجه نشان دهنده افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه است شرح تشکیل سنگ
کراتینین N/A سطح کراتینین خون و ادرار منعکس‎کننده عملکرد کلیه است. آن‌ها در خون نشان‌دهنده ثبات نرمال سطح کراتینین و در ادرار نشاندهنده چگونگی رقیق شدن یا غلیظ شدن آن هستند.
کلسیم ادرار بالا احتمال اگزالات کلسیم یا سنگ‌های فسفات کلسیم
اگزالات ادرار بالا احتمال سنگ‌های اگزالات کلسیم
اوریک اسید ادرار بالا ممکن است سنگ‎های اسید اوریک تشکیل شوند؛ بسیاری از افرادی که دارای سطح بالای اسید اوریک بوده‌اند دچار نقرس نیز هستند
اسید سیتریک ادرار پایین اسید سیتریک باعث ممانعت از تشکیل سنگ می‌شود.


تست‌هایی نیز هستند که کمتر رایج‌اند و به صورت زیر خلاصه شده‌اند:

تست نتیجه نشاندهنده افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه است شرح تشکیل سنگ
کیستین ادرار بالا همراه با ویژگی‌های وراثتی، باعث ایجاد بیش از حد سیستین در ادرار می‌شود. ممکن است تست‌های بیشتری نیز برای ارزیابی بهتر انجام شود.
فسفر ادرار بالا می‌تواند به تشکیل سنگ کلیه کلسیمی کمک کند
منیزیوم ادرار پایین به جلوگیری از تشکیل سنگ کمک می‌کند
سدیم ادرار بالا سدیم می‌تواند کلسیم بیشتری را به ادرار منتقل کند و خطر سنگ کلیه کلسیمی را افزایش دهد

اطلاعات بیشتر درباره آزمایش پنل احتمال سنگ کلیه:

سنگ کلیه ممکن است به کوچکی دانه‌های شن یا به بزرگی یک توپ گلف و یا حتی بزرگ‌تر باشد. برخی از انواع آن تمام سیستم جمع‌آوری کلیه را پر می‌کنند. این نوع سنگ‌ها گاهی سنگ «شاخ گوزنی» نامیده می‌شوند؛ زیرا شکل آنها شبیه شاخ گوزن است. این نوع سنگ‎ها می‌توانند مشکلات زیادی به دنبال داشته باشد؛ زیرا آنقدر بزرگ می‌شوند که جلوی جریان ادرار را می‌گیرد. آن‌ها جداشده و از طریق کلیه شروع به حرکت به درون میزنای می‌کنند؛ جایی که می‌توانند باعث انسداد موقت، کشش، تحریک و یا آسیب رساندن به دیواره میزنای شوند. این حرکت می‌تواند درد ناگهانی و بسیار شدید ایجاد کند که ممکن است متناوب یا مداوم باشد. در نهایت بسیاری از سنگ‌ها از طریق ادرار از بدن خارج می‌شوند. اما برخی از آنها به دلیل بزرگ بودن یا داشتن شکل بی‌قاعده نمی‌توانند از بدن خارج شوند. سنگ‌های بسیار سنگینی که معمولاً از کلیه به مجاری ادرار منتقل نمی‌شوند و سنگ‌های کوچکتری که وارد مجاری ادراری می‌شوند اما از آن عبور نمی‌کنند، نیاز به درمان خاصی دارند. تمام کسانی که مایعات کمی مصرف می‌کنند یا مواد زیادی در ادرار خود دارند دچار سنگ کلیه نمی‌شود. بعضی از سنگ‌ها به دلایل دیگری در بدن مردم شکل می‌گیرند؛ افرادی که قبلا سنگ کلیه داشته‌اند در معرض خطر بیشتری برای ابتلای مجدد به آن هستند. اختلالات در ساختار کلیه‌ها و یا دستگاه ادراری ممکن است سبب جلوگیری از جریان ادرار و رسوب بلورهایی شود که منجر به تشکیل سنگ کلیه می‌شوند. سنگ های استروویت (منیزیوم آمونیوم فسفات) با عفونت‌های دستگاه ادراری همراه هستند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *