آزمایش تیروئید (tsh) برای تشخیص بیماری کم کاری یا پرکاری تیروئید

آزمایش تیروئید (tsh) برای تشخیص بیماری کم کاری یا پرکاری تیروئید

آزمایش هورمون تیروئید یک نوع آزمایش خون است که عملکرد غده تیروئید را بررسی می‌‌کند. غده تیروئید وظیفه تولید هورمون‌های را برعهده دارد که نحوه مصرف انرژی توسط بدن را تنظیم می‌کنند. هورمون های تیروئید برای رشد طبیعی مغز به ویژه در سه سال اول زندگی بسیار ضروری هستند. در مواردی که غده تیروئید کودک و اندازه کافی هورمون تولید نکند (کم کاری مادرزادی تیروئید) کودک دچار ناتوانی ذهنی خواهد شد. همه کودکان برای رشد و تکامل طبیعی به هورمون‌های تیروئید نیاز دارند، بزرگسالان نیز برای تنظیم میزان انرژی مصرفی بدن خود این هورمون ها نیازمند هستند.

غده تیروئید شما مقدار زیادی هورمون تولید می‌‌کند علائمی از قبیل کاهش وزن، عصبانیت و پرخاشگری، لرزش بدن، و احساس قرار گرفتن روی بلندی را تجربه خواهید کرد. در این حالت پرکاری تیروئید گفته می‌‌شود. معمولا زمانی که پزشک در خصوص سطح هورمون‌های تیروئید شما مشکوک شود درخواست انجام آزمایش غربالگری از قبیل T4 یا هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) را می‌‌دهد. در صورتی که نتایج حاصل از آزمایش غیر طبیعی باشند، پزشک برای تشخیص علت آن آزمایشات بیشتری را درخواست خواهد کرد.

آزمایشگاه با بهره‌گیری از تجهیزات دقیق و به روز خود آزمایشات تیروئید برای تشخیص کم‌کاری و پرکاری تیروئید  از طریق نمونه‌گیری از خون بیمار انجام می‌دهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش تیروئید می‌توانید با شماره ما تماس بگیرید.

در آزمایش تیروئید چه پارامترهایی اندازه گیری می‌شوند؟


 اندازه گیری پارامترهای زیر در آزمایش خون می‌‌توان نتیجه آزمایش را تحلیل کرد.

 تیروکسین کل (T4)

 بخش بسیار زیادی از هورمون تیروکسین در خون به پروتئینی که گلوبولین متصل شونده به تیروکسین نام دارد، متصل می‌‌شود. کمتر از یک درصد از هورمون‌های تیروکسین آزاد است. در آزمایش خون تیروکسین کل، سطح تیروکسین آزاد، و متصل اندازه‌ گیری می‌‌شود. تیروکسین آزاد بر عملکرد بافت‌های بدن تاثیر می‌گذارد و اما تیروکسین متصل چنین عملکردی ندارد.

 تیروکسین آزاد (FT4 یا FTI)

 می‌‌توان به طور مستقیم به اندازه گیری تیروکسین آزاد (T4) پرداخت یا آن را به عنوان شاخص تیروکسین آزاد (FTI) محاسبه کرد. شاخص تیروکسین آزاد نسبت تیروکسین آزاد را با تیروکسین متصل شونده مقایسه می‌‌کند. شاخص تیروکسین آزاد می‌‌تواند به تشخیص حضورT4  به علت سطح غیرطبیعی گلوبولین متصل شونده به تیروکسین کمک کند.

تری یدوتیرونین (T3)

 بخش زیادی از تری یدوتیرونین در خون به گلوبولین متصل شونده تیروکسین متصل می‌شود. کمتر از یک درصد از این هورمون در خون به صورت آزاد وجود دارد. در آزمایش خون T3 سطح تری یدوتیرونین آزاد متصل شونده اندازه‌ گیری می‌‌شود. هورمون T3 در مقایسه با هورمون T4 تاثیر بیشتری بر میزان مصرف انرژی توسط بدن دارد این در حالی است که سطح T3 به طور طبیعی کمتر از T4 است.

 چرا این آزمایشات انجام می‌شود؟


 آزمایش تیروئید برای موارد زیر انجام می‌شود:

  • پزشک برای تشخیص علت غیرطبیعی بودن سطح هورمون تحریک کننده تیروئید درخواست انجام آزمایش تیروئید را می‌دهد. این مسئله شایع‌ترین علت انجام آزمایش هورمون تیروئید است.
  • پزشک برای تشخیص میزان سودمند بودن درمان بیماری تیروئید درخواست انجام آزمایش را می‌دهد. تیروکسین کل، اعداد مربوط به تیروکسین آزاد، و شاخص تیروکسین آزاد، برای بررسی درمان پرکاری تیروئید مورد بررسی قرار می‌گیرند.
  • نوزادانی که تازه متولد می‌شوند به لحاظ طبیعی بودن عملکرد غده تیروئید مورد بررسی قرار می‌گیرند. اختلالی که کم کاری مادرزادی تیروئید نام دارد می‌تواند از رشد طبیعی و تکامل مغز و جسمی کودک جلوگیری کند و باعث بروز علائم و مشکلات شدیدی از قبیل ناتوانی ذهنی شود، اما اگر نوزاد پس از تولد تحت درمان قرار بگیرد می‌توان از بروز این مشکلات پیشگیری کرد.

 علائم کم کاری تیروئید چیست؟


  علائم کم کاری تیروئید در افراد مختلف متفاوت است برخی از علائم کم کاری تیروئید عبارتند از: خستگی، افزایش وزن، عدم تحمل سرما، خشکی پوست، یبوست، شکنندگی ناخن‌ها، ریزش مو، درد عضلانی، تغییرات خلق و خو، و تغییر در چرخه قاعدگی بانوان. اما همیشه این علائم به کم کاری تیروئید ارتباط ندارند و در صورتی که سطح هورمون‌های تیروئید طبیعی بود باید به دنبال دلایل دیگری گشت.

 علائم پرکاری تیروئید چیست؟


 علائم پرکاری تیروئید می‌تواند شامل مواردی نظیر بالا بودن ضربان قلب، لرزش دست، عدم تحمل دمای گرم، تعریق زیاد، کاهش وزن، افزایش میزان اشتها، و شل شدن مدفوع باشد. علائم پرکاری تیروئید در افراد مختلف متفاوت است این علائم صرفاً به پرکاری تیروئید ارتباط ندارند و در صورتی که سطح هورمون‌های تیروئید طبیعی بود باید به دنبال دلایل دیگری گشت. یکی از علل اصلی پرکاری تیروئید یا هیپرتیروئیدیسم یک بیماری خود ایمنی به نام بیماری گریوز است که تحت عنوان وجود یک یا چند گره سمی در تیروئید تعریف می‌شود، گاهی اوقات التهاب موقت غده تیروئید که تیروئیدیت نام دارد باعث بروز این مشکل می‌شود. شناسایی علت پرکاری تیروئید اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا هر یک از این اختلالات به روش‌های مختلفی کنترل و درمان می‌شوند. درمان پرکاری تیروئید می‌تواند شامل مصرف داروهای ضد تیروئید، ید رادیو اکتیو، جراحی یا کنترل آن باشد.

 چگونه برای انجام آزمایش هورمون تیروئید آماده شویم؟


 تعداد زیادی از داروها می‌توانند باعث تغییر نتیجه آزمایش هورمون تیروئید شوند. قبل از انجام آزمایش با پزشک خود در خصوص هر نوع دارویی که مصرف می‌کنید مشورت نمایید. اگر از داروهای تیروئید استفاده می‌کنید با پزشک خود در خصوص آخرین دوز مصرفی مشورت نمایید. ممکن است پزشک از شما بخواهد که به طور موقت قبل از انجام آزمایش مصرف داروهای خود را قطع کنید. با پزشک خود درباره سوالات احتمالی، نگرانی درباره نیاز به انجام آزمایش، نحوه انجام آزمایش، و تفسیر نتایج آن صحبت کنید.

 آزمایش تیروئید چگونه انجام می‌شود؟


 آزمایش تیروئید به روش‌های زیر انجام می‌‌شود:

 آزمایش خون

 پزشک بر اساس مراحل زیر اقدام به جمع آوری نمونه خون می‌‌کند:

  • یک باند کشی را دور بازی شما می‌‌بندد تا جریان خون قطع شود. این کار باعث می‌‌شود که عروق زیر باند بزرگ شوند و پزشک بتواند به راحتی سرنگ را وارد رگ نماید.
  • محل مورد نظر را با الکل تمیز می‌کند سپس سرنگ را وارد رگ می‌‌کند. گاهی اوقات پزشک به چندین نمونه خون نیاز دارد.
  • خون جمع آوری شده را درون لوله آزمایش می‌ریزد.
  • پس از آنکه فرایند نمونه گیری انجام شد باند را از بازوی شما باز می‌‌کند.
  • سپس یک تکه پنبه یا باند را روی محل مورد نظر قرار می‌‌دهد.
  • موضع مورد نظر را فشار می‌‌دهد تا خونریزی نکند.

 نمونه گیری از پاشنه پای نوزادان

 برای تهیه نمونه خون نوزادان از پاشنه پای آنها استفاده می‌‌شود. پاشنه پای نوزاد به کمک یک وسیله تیز خراش داده می‌شود و چند قطره خون جمع آوری می‌‌گردد.

 تفسیر آزمایش تیروئید به چه صورت است؟


آزمایش هورمون تیروئید آزمایشی است که با هدف بررسی میزان عملکرد غده تیروئید انجام می‌شود.

 طبیعی بودن آزمایش

 در برگه آزمایش رنج طبیعی که مرجع نام دارد ارائه می‌‌شود. هر آزمایشگاه رنج مخصوص خود را دارد و ممکن است آنچه یک آزمایشگاه به عنوان مرجع اعلام می‌‌کند با مرجع یک آزمایشگاه دیگر تفاوت داشته باشد. در برگه گزارش آزمایشگاه رنجی که در آن مرکز مورد استفاده قرار می‌گیرد ذکر شود. به علاوه پزشک نتیجه آزمایش را بر اساس سطح سلامت شما و سایر فاکتورها ارزیابی می‌‌کند. این امر بدین معنا است که اگر جواب آزمایشات هورمون تیروئید خارج از رنج طبیعی باشد از لحاظ آزمایشگاه یا پزشک طبیعی تلقی می‌‌شود. معمولا جواب آزمایش طی مدت چند روز آماده می‌شود. به طور کلی در آزمایشگاه سطح (T4) آزاد (FT4) و همچنین تیروکسین کل (T4) و T3 اندازه گیری می‌‌شود. نتایج حاصل از آزمایش این هورمون ها با نتایج حاصل از هورمون تحریک کننده تیروئید مقایسه می‌‌شود.

تیروکسین کل: (T4)

۱۱٫۸ – ۲۲٫۶ میکروگرم بر دسی لیتر یا ۱۵۲ – ۲۹۲ نانومول
بر لیتر در نوزادان

۶٫۴ – ۱۳٫۳ میکروگرم بر دسی لیتر (۸۳٫۱۷۲ میکرومول بر دسی
لیتر) در کودکان نوپا و کودکان بزرگتر

۵٫۴ – ۱۱٫۵ میکروگرم بر دسی لیتر ( ۵۷٫۱۴۸ میکرومول بر
دسی لیتر) در بزرگسالان

تیروکسین آزاد: (FT4)

۰٫۷ – ۲٫۰ نانوگرم بر دسی لیتر یا ۱۰- ۲۶ پیکومول در دسی
لیتر

تری یدوتیرونین کل: (T3)

۱۰۵ -۲۴۵ نانوگرم بر دسی لیتر (۱٫۶ – ۳٫۸ نانومول بر
لیتر) در کودکان یک تا ۱۴ ساله

۸۲ – ۲۱۳ نانوگرم بر دسی لیتر (۱٫۳ – ۳٫۲۸ نانومول بر
لیتر) در جوانان ۱۲ تا ۲۳ ساله

۸۰ -۲۰۰ نانوگرم بر دسی لیتر (۱٫۲ – ۳٫۱ نانومول بر لیتر)
در بزرگسالان

تری یدوتیرونین آزاد: (FTS)

۲۴۰ -۴۸۰ پیکوگرم بر دسی لیتر یا ۴٫۰ – ۷٫۴ پیکوگرم بر
لیتر در بزرگسالان

شاخص تیروکسین آزاد: (FTI)

۱٫۵ – ۴٫۵ ( شاخص ) در بزرگسالان

برخی از بیماری‌ها می‌‌توانند باعث تغییر سطح هورمون تیروئید شوند. پزشک با شما در خصوص نتایج غیرطبیعی که ممکن است با علائم و وضعیت سلامت شما در گذشته ارتباط داشته باشد صحبت خواهد کرد.

 بالا بودن سطح هورمون‌های تیروئید

 ممکن است سطح تیروئید در طی موارد زیر بالا برود:

  • اختلالات غده تیروئید مانند بیماری گریوز، التهاب غده تیروئید، یا گواتر که شامل یک یا چند توده غیر طبیعی است.
  • مصرف بیش از حد داروی تیروئید می‌‌‌تواند باعث بالا رفتن سطح هورمون‌های تیروئید شود.

 پایین بودن سطح هورمون های تیروئید

 ممکن است سطح هورمون های تیروئید در طی موارد زیر پایین باشد:

  • بیماری تیروئید مانند التهاب غده تیروئید
  • اختلالات غده هیپوفیز
  • تخریب غده تیروئید توسط عمل جراحی یا پرتو درمانی

 چه عواملی بر نتیجه آزمایش تاثیر می‌‌گذارند؟


در شرایط زیر شما نمی‌‌توانید متقاضی مناسبی برای آزمایش تیروئید باشید، یا آنکه نتایج حاصل از آزمایش به درد نمی‌‌خورد:

  • مصرف برخی از داروها نظیر موارد زیر باعث اختلال در آزمایش می‌‌شود:
  1. داروهای استروئیدی، استروژن، پروژسترون، و قرص پیشگیری از بارداری
  2. داروهای رقیق کننده خون مانند آسپرین، هپارین، یا وارفارین
  3. داروهای ضد تشنج مانند فنی توئین و کاربامازپین
  4. داروهای قلب مانند پرانولول، یا امید یا آمیودارون
  5. مصرف لیتیوم
  • عکس برداری توسط ماده حاجب بر نتیجه آزمایش تاثیر می‌گذارد.
  • بارداری نتیجه آزمایش را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد.

 آیا آزمایش تیروئید درد دارد؟


 در این آزمایش احساس بیمار ممکن است به صورت زیر باشد:

 آزمایش خون

 پزشکی یک باند پلاستیکی را دور بازوی شما می‌‌بندد سپس سرنگ را وارد سیاهرگ بازو می‌نماید و به تهیه نمونه می‌‌پردازد و ممکن است شما اصلا متوجه چیزی نشوید.

 نمونه برداری از پاشنه پا

 هنگام خراب شدن پوست درد خفیف احساس می‌شود و ممکن است کودک شما کمی ‌بی قراری کند.

 بیشتر بدانید


  • از آنجاییکه در آزمایش پرکاری مادرزادی تیروئید که احتمال دارد نتیجه آزمایش تیروئید نوزاد به طور کاذب مثبت شود باید مجدد چند روز بعد نتیجه هورمون تیروئید را تکرار کرد اگر هنوز نتیجه هورمون تیروئید غیر طبیعی بود پزشک به پرکاری مادرزادی تیروئید مشکوک شد مجدداً درخواست تکرار آزمایش خواهد کرد.
  • معمولاً از سایر آزمایشات خون برای بررسی میزان عملکرد غده تیروئید استفاده می‌شود که عبارتند از:
  1. در آزمایش هورمون تحریک کننده تیروئید سطح این هورمون در نمونه خون تهیه شده اندازه گیری می‌شود و به عنوان موفق ترین روش برای یافتن مشکلات تیروئید در نظر گرفته می‌شود. اگر نتیجه این آزمایش غیرطبیعی باشد پزشک درخواست انجام سایر آزمایشات هورمون تیروئید از قبیل T3 یا T4 را می‌‌دهد.
  2. آزمایش آنتی‌بادی‌های تیروئید سطح آنتی‌بادی‌هایی که علیه بافت تیروئید تولید می‌شوند را اندازه‌ گیری می‌‌کند. این آنتی‌بادی‌ها می‌‌توانند وجود بیماری خود ایمنی از قبیل بیماری گریوز یا تیروئیدیت هاشیموتو را تایید یا رد نمایند.
  3. آزمایش گلوبولین متصل شونده به تیروکسین نیز می‌‌تواند به پزشک کمک کند. گلوبولین متصل شونده به تیروکسین یک پروتئین بسیار مهم در خون است که وظیفه حمل هورمون‌های T3 و T4 تیروئید را برعهده دارد اما معمولاً انجام این آزمایش چندان توصیه نمی‌‌شود.
  • برخی دیگر از آزمایشاتی که برای بررسی مشکلات مرتبط با غده تیروئید انجام می‌‌شوند عبارتند از:
  1. اسکن تیروئید یا تست مصرف ید رادیو اکتیو
  2. سونوگرافی از غده تیروئید یا سونوگرافی از غده پاراتیروئید
  3. نمونه برداری از غده تیروئید

 آزمایشات بعدی و روتین

 اگر نتایج آزمایشات نشان دهد که غده تیروئید شما پرکاری یا کم کار است پزشک درخواست انجام تست مصرف ید رادیو اکتیو یا سونوگرافی از تیروئید را می‌دهد. این آزمایشات می‌‌توانند مشکلات ساختاری مانند غده تیروئید، فعالیت غده تیروئید، و هرگونه توموری که باعث بروز مشکل شده است را نشان دهند. پزشک بر اساس نتایج حاصل از این آزمایشات اقدام به نمونه برداری از بافت تیروئید می‌کند تا بتواند وجود سرطان را تشخیص دهد. اگر نتایج اسکن تیروئید طبیعی باشد به احتمال زیاد پزشک برای تنظیم فعالیت غده تیروئید به شما دارو می‌دهد و انجام آزمایشات روتین را برای اطمینان از تاثیرگذاری داروهای تجویز شده پیشنهاد می‌‌کند.

 چه موقع باید در ارتباط با تیروئید به پزشک مراجعه کرد؟


 دلیل اصلی برای مراجعه به پزشک در خصوص تیروئید وجود دارد: وجود هرگونه مشکل در خصوص عملکرد غده تیروئید ( سطح هورمون‌ها) و وجود گره در تیروئید. در این شرایط مراجعه به پزشک ضروری است.

کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *