آزمایش خون آنزیم‌های کبدی alt و ast و تشخیص عملکرد کبد با تست خون

ازمایش خون

آزمایش خون کبد یکی از رایج‌ترین آزمایشات خون است. این تست‌ها می‌توانند برای ارزیابی عملکرد کبد یا آسیب کبدی مورد استفاده قرار گیرند. گام اولیه در تشخیص آسیب کبدی یک آزمایش خون ساده برای تعیین سطح آنزیم‌های خاص کبدی (پروتئین‌ها) در خون است. در شرایط عادی، این آنزیم‌ها عمدتاً درون سلول‌های کبد قرار دارند. اما زمانی که کبد به هر دلیلی آسیب دیده است، این آنزیم‌ها به جریان خون وارد می‌شوند. آنزیم‌ها پروتئین‌هایی هستند که در سراسر بدن حضور داشته و هر کدام یک عملکرد منحصر به فرد دارند. آنزیم‌ها کمک می‌کنند تا سرعت واکنش‌های معمول و حیاتی شیمیایی در بدن افزایش یابد (کاتالیز شود).

آنالیز نمونه خون می‌تواند اطلاعات ضروری در مورد سلامت کبد و مجاری صفراوی سیستم هپاتوبیلیاری را فراهم کند. بیماری‌های بسیاری مانند هپاتیت از طریق انجام این آزمایشات قابل تشخیص‌اند. پزشک با بررسی دقیق نتایج آزمایش خون می‌تواند به شما در پیدا کردن بیماری و روش‌های درمان آن کمک کند. در این شرایط دقت آزمایش انجام شده از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود.

متخصصین حاذق در آزمایشگاه تشخیص طبی ما آماده‌اند تا با ارائه انواع آزمایشات خون مانند آزمایش آنزیم‌های کبدی، با دقت بالا، به شما برای دستیابی به نتایج دقیق و قابل استناد کمک کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر و رزرو وقت می‌توانید با شماره تلفن ما تماس حاصل فرمایید.

عملکردهای اولیه کبد چیست؟


عملکردهای اولیه کبد

کبد در قسمت فوقانی سمت راست حفره شکم درست زیر قفسه سینه قرار دارد. کبد دارای عملکردهای بسیاری است که برای زندگی حیاتی هستند. به طور خلاصه، برخی از عملکردهای مهم کبد انسان عبارت‌اند از:

  • سم زدایی خون
  • تولید فاکتورهای مهم لخته شدن، آلبومین و بسیاری از پروتئین‌های مهم دیگر
  • متابولیسم (پردازش) داروها و مواد مغذی
  • پردازش بقایای هموگلوبین و سایر سلول‌ها
  • ذخیره ویتامین‌ها، چربی، کلسترول و صفرا
  • تولید گلوکز (گلوکونئوژنز یا سنتز گلوکز / رهاسازی در هنگام گرسنگی)

تست‌های رایج عملکرد کبد در خون چیست؟


تست‌های رایج

از جمله مهم‌ترین آنزیم‌های حساس و بسیارکاربردی کبدی، آمینوترانسفرازها هستند. آمینوترانسفرازها شامل آسپارتات آمینوترانسفراز (AST یا SGOT) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT یا SGPT) است. این آنزیم هادر حالت طبیعی عمدتاً در سلول‌های کبدی و به میزان کمتر در سلول‌های عضلانی قرار دارند. اگر کبد صدمه یا آسیب دیده باشد، سلول‌های کبدی این آنزیم‌ها را به خون منتقل می‌کنند، سطح آنزیم AST و ALT افزایش می‌یابد و سیگنالی برای بیماری کبدی است. سایر آزمایش‌های خون مربوط به کبد، اندازه گیری برخی از آنزیم‌های دیگر کبد است. علاوه بر AST و ALT، آلکالین فسفاتاز، ۵ ‘نوکلئوتیداز و گاما گلوتامیل ترانسپپتیداز (GGT)، بعضی از آنزیم‌های دیگر موجود در کبد هستند. تمرکز این مقاله به طور عمده بر روی آنزیم‌های کبدی، AST و ALT است.

آنزیم‌های آمینوترانسفراز AST و ALT چه هستند؟ 

آنزیم‌های آمینوترانسفراز، واکنش‌های شیمیایی را کاتالیز می‌کنند که در آن یک گروه آمینو از یک اسید آمینه (اسیدهای آمینه بلوک‌های پروتئین را تشکیل می‌دهند) از مولکول اهدا کننده به یک مولکول گیرنده منتقل می‌شود، از این رو، نام “آمینوترانسفرازها” را به این آنزیم‌ها داده‌اند. اصطلاحات پزشکی گاهی اوقات می‌توانند گیج کننده باشد، همانطور که در مورد این آنزیم‌ها نیز وجود دارد، زیرا نام‌های قابل تعویض دارند که معمولاً در مقالات پزشکی و غیر پزشکی استفاده می‌شوند. به طور مثال:

  • نام دیگر برای آمینوترانسفراز، ترانس آمیناز است.
  • آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) همچنین به عنوان ترانس آمیناز اگزالواستیک گلوتامیک سرم (SGOT) نیز شناخته شده است.
  • آلانین آمینوترانسفراز (ALT) همچنین به عنوان ترانس آمیناز پیروویک گلوتامیک سرم (SGPT) شناخته شده است.
  • به طور خلاصه، AST = SGOT و ALT = SGPT است؛ این آنزیم‌ها توسط کبد و انواع دیگر سلول‌ها تولید می‌شوند.

سطوح نرمال AST و ALT چیست؟


سطح طبیعی این آنزیم‌ها در محدوده‌های زیر قرار دارد:

  • محدوده طبیعی مقادیر AST (SGOT) حدود ۵ تا ۴۰ واحد در هر لیتر سرم (قسمت مایع خون) است.
  • محدوده طبیعی مقادیر ALT (SGPT) حدود ۷ تا ۵۶ واحد در هر لیتر سرم است.

با این حال، محدوده‌های AST و ALT بسته به روش و پروتکل‌های استفاده شده توسط آزمایشگاه‌های مختلف در سراسر جهان ممکن است کمی متفاوت باشد. با این حال، محدوده مرجع نرمال به طور مرتب توسط هر آزمایشگاهی ارائه می‌شود و همراه با گزارش فردی هر بیمار چاپ می‌شود.

نتایج بالا بودن آنزیم‌های کبدی AST و ALT به چه معناست؟ 


 AST (SGOT) و ALT (SGPT) شاخص‌های حساس نسبتاً خوبی برای آسیب یا صدمات کبدی ناشی از انواع مختلف بیماری‌ها یا شرایط هستند و به طور کل آزمون‌های کبدی یا آزمایش خون کبد نامیده می‌شوند. با این حال، باید تأکید کرد که سطوح بالاتر از حد طبیعی این آنزیم‌های کبدی نباید به طور خودکار با بیماری کبد معادل باشد. تغییر در سطوح آنزیم‌های کبدی ممکن است به معنی مشکلات کبدی باشند یا ممکن است در برخی موارد مرتبط نباشد. به عنوان مثال، افزایش این آنزیم‌ها می‌تواند به دلیل آسیب عضلانی رخ دهد. تفسیر نتایج میزان افزایش در سطوح AST و ALT بستگی به ارزیابی بالینی کل یک فرد دارد و بنابراین بهتر است توسط پزشکانی که در ارزیابی بیماری کبد و بیماری عضلانی تخصص دارند، انجام شود. علاوه بر این، سطوح دقیق آنزیم‌های کبدی با میزان مشکلات کبدی یا پیش آگهی (چشم انداز) همخوانی کاملی ندارد. بنابراین، سطوح دقیق AST (SGOT) و ALT (SGPT) نمی‌تواند برای تعیین درجه بیماری کبد یا پیش بینی پیش آگهی برای عملکرد کبد مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال، افراد مبتلا به هپاتیت ویروسی A حاد ممکن است سطوح AST و ALT بسیار بالا (گاهی هزاران واحد / لیتر) داشته باشند، اما اکثر افراد مبتلا به هپاتیت ویروسی A حاد به طور کامل از بیماری کبدی بهبود می‌یابند. برعکس، افراد مبتلا به عفونت مزمن هپاتیت C معمولاً فقط کمی افزایش در مقادیر AST و ALT در زمان مقابله با آسیب‌های شدید کبدی و حتی بیماری پیشرفته زخم کبد (سیروز) ناشی از التهاب جزئی کبد، را نشان می‌دهند.

آیا نتایج آزمون AST و ALT نشان دهنده عملکرد کبد است؟


نتایج آزمون AST

مهم است که مشخص شود که سطوح ALT و AST عملکرد کبد را بازتاب نمی‌دهند، گرچه در جامعه پزشکی و نشریات پزشکی از آن‌ها معمولاً و به صورت نادرست به عنوان آزمایش‌های عملکرد کبدی یاد می‌شود. حتی در شرایطی که AST و ALT بسیار بالا هستند، ممکن است کبد به درستی عمل کند. در نتیجه، اگر شما جمله‌ای به صورت “… آنزیم‌های کبد افزایش یافته است” یا آزمایش کبدی بالا یا غیر طبیعی در نتایج آزمایش خود مشاهده کردید، باید از پزشک خود دقیقاً در خصوص این نتایج آزمایش‌ها بپرسید.

چه نوع آزمایش‌های خون برای تشخیص عملکرد کبدی انجام می‌شوند؟


آزمایش‌های خونی که عملکرد کبدی را به صورت صحیح بازتاب می‌دهند، شامل موارد زیر هستند: مقادیر طبیعی (محدوده) ذکر شده برای مردان بالغ است – زنان و کودکان دارای مقادیر مشابه اما کمی متفاوت از مقادیر آزمایش عادی هستند.

 

این آزمایش‌ها توانایی خون برای لخته شدن طبیعی و جلوگیری از خونریزی و کبودی را اندازه گیری می‌کند. این فرآیند بر عهدهٔ پروتئین‌های خاصی است که به نام فاکتورهای لخته شدن به طور معمول در کبد تولید می‌شوند. مقادیر عادی حدود ۹٫۵ تا ۱۳٫۸ ثانیه است.

آلبومین یک پروتئین بسیار رایج در خون با طیف وسیعی از وظایف مختلف است. آلبومین همچنین فقط در کبد تولید می‌شود و اگر سطح آن از حالت طبیعی پایین‌تر باشد می‌تواند منجر به بیماری مزمن کبدی یا سیروز کبدی شود. توجه داشته باشید، در بسیاری از شرایط غیر از بیماری کبدی نیز ممکن است سطح آلبومین کم باشد. مقادیر طبیعی آلبومین حدود ۳٫۵ تا ۵ گرم در دسی لیتر است.

بیلی روبین یک محصول جانبی حاصل از روند معمول تخریب گلبول‌های قرمز در کبد است. بیلی روبین به طور معمول به صورت صفرا در مدفوع منتشر می‌شود. افزایش بیلی روبین می‌تواند اختلال عملکرد کبدی را نشان دهد. با این وجود، شرایط دیگری که سبب افزایش تخریب گلبول‌های قرمز می‌شوند نیز می‌توانند باعث افزایش سطح بیلی روبین با وجود عملکرد طبیعی کبد گردند. مقادیر نرمال بیلی روبین در حدود ۰٫۱ تا ۱٫۰ میلی گرم در دسی لیتر است.

تعداد پلاکت‌های پائین (ترومبوسیتوپنی) ناشی از علل زیادی است که یکی از آنها بیماری پیشرفتهٔ کبد می‌باشد. تعداد پلاکت‌های طبیعی بین ۱۵۰،۰۰۰ تا ۴۰۰،۰۰۰ در هر μL است.

سطح گلوکز توسط مکانیسم‌های مختلف در بدن نگهداری می‌شود. کبد می‌تواند گلوکز را درخون جهت تغذیه سلول‌های دیگر در صورت بروز گرسنگی با مصرف ناکافی گلوکز به صورت خوراکی رها کند. این فرآیند، به نام گلوکونئوژنز، یکی دیگر از مهمترین عملکردهای کبد است. در بیماری پیشرفته کبد، این عملکرد کبد می‌تواند منجر به کاهش غیر معمول غلظت گلوکز در غیاب مصرف ناکافی خوراکی آن شود. برعکس، تعداد زیادی از افراد مبتلا به سیروز کبدی نسبت به گلوکز غیر مقاوم می‌شوند و در این حالت دیابت بروز می‌کند.

به نظر می‌رسد که این آنزیم آسیب کبدی احتمالی را نشان می‌دهد. در صورت وجود سطح غیر طبیعی بالاتر، بیشتر احتمال آسیب کبدی وجود دارد. سطوح نرمال GGT حدود ۹ تا ۴۸ U / L است.

کبد بالاترین مقدار آنزیم فسفاتاز قلیایی را سنتز می‌کند به طوری که سطح بالایی از این آنزیم در خون می‌تواند نشان دهندهٔ آسیب کبدی علاوه بر سایر علل باشد. سطوح نرمال ALP حدود ۴۵ تا ۱۱۵ U / L است.

آنزیم لاکتات دهیدروژناز ممکن است در بسیاری از انواع بیماری‌ها، از جمله بیماری کبد، افزایش یابد. سطوح عادی این آنزیم حدود ۱۲۲ تا ۲۲۲ U/L است.

آزمایش‌های دیگری مانند آمونیاک سرم و سطح لاکتات سرم در پانل‌های آنها وجود دارد. تست‌های خانگی کبد نیز برای اندازه گیری سطوح آنزیم خون و عملکرد کبد وجود دارد، اما افرادی که از این تست‌ها استفاده می‌کنند، ابتدا باید در مورد استفاده و نتایج آنها با متخصص مراقبت‌های بهداشتی خود صحبت کنند.

روند انجام آزمایش خون کبد


روند انجام آزمایش خون

قبل از انجام آزمایش به موارد زیر توجه داشته باشید:

  • به پزشک خود مصرف هر گونه دارو، گیاه یا مکمل را گزارش دهید. ممکن است توصیه شود مصرف برخی از این مواد را قبل از انجام آزمایش آنزیم کبدی متوقف کنید.
  • معمولاً از شما خواسته می‌شود از خوردن یا نوشیدن حداقل ۸ ساعت قبل از انجام آزمایش آنزیم کبدی اجتناب کنید، اما برای آزمایشگاه‌های مختلف، نیازهای مربوط به ناشتا بودن متفاوت است.

در حین انجام آزمایش، نمونه خون شما از ورید، معمولاً بازو اخذ می‌شود و برای تجزیه و تحلیل به یک آزمایشگاه ارسال می‌شود.

خطر و عوارض آزمایش خون برای ارزیابی کبد

عوارض احتمالی شامل غش یا احساس سرگیجه، یک توده یا کبودی در زیر پوست (هماتوم) و درد ناشی از نمونه گیری از ورید است.

پس از آزمایش خون برای ارزیابی کبد


عواملی که بعد از انجام آزمایش خون کبد باید در نظر داشته باشید عبارت‌اند از:

  • بلافاصله پس از اخذ نمونهٔ خون، (با پنبه یا گاز) فشاری به محل نمونه گیری اعمال شود.
  • طبق دستور پزشک، رژیم معمولی و مصرف هر نوع دارویی که قبل از آزمایش رها شده است را از سر گیرید.
  • خون ممکن است زیر پوست (هماتوم) در محل نمونه گیری جمع و لخته شود. این علامت مشکلی ایجاد نمی‌کند و خود به خود از بین خواهد رفت. برای یک هماتوم بزرگ که موجب تورم و ناراحتی می‌شود، در ابتدا یخ اعمال کنید؛ پس از ۲۴ ساعت، از کمپرس گرم و مرطوب برای کمک به از بین رفتن خون لخته شده استفاده کنید.

برخی از دلایل معمول برای آزمایش‌های کبد غیر طبیعی چیست؟


برخی از دلایل معمولآزمایش‌های کبد غیر طبیعی ممکن است در خون در انواع مختلفی از مشکلات کبد مشاهده شوند.

  • افزایش آنزیم‌های کبدی به نسبت ملایم تا متوسط شایع است. آن‌ها اغلب به طور غیرمنتظره بر روی آزمونهای غربالگری خون در افراد سالم مشخص می‌شوند. میزان AST و ALT در چنین مواردی معمولاً بین دو برابر حد بالای طبیعی و چند صد واحد در لیتر است. یکی از شایعترین علل افزایش خفیف تا متوسط این آزمایشات کبدی، وضعیتی است که به عنوان کبد چرب (استئاتو هپاتیت یا استئاتوز کبدی) شناخته می‌شود. در ایالات متحده، شایع‌ترین علت کبد چرب مصرف بیش از حد الکل است. سایر علل بروز کبد چرب شامل دیابت ملیتوس و چاقی می‌باشد. آزمایشات کبد چرب شامل چندین آزمایش از جمله آزمایش خون، آزمایشات سی تی و / یا ام آر آی و در بعضی از افراد بیوپسی کبدی است.
  • هپاتیت B مزمن و هپاتیت C دیگر علل افزایش مزمن خفیف تا متوسط آنزیم کبدی هستند. در این شرایط، ALT و AST ممکن است تنها کمی بالاتر باشند و میزان غیر طبیعی در آزمایشات عملکرد کبدی می‌تواند میزان آسیب را نشان دهد.
  • مصرف مزمن و حاد الکل همچنین می‌تواند به طور معمول باعث آزمایش غیر طبیعی خون کبد شود. در هپاتیت الکلی، محدوده آزمایش‌های کبدی می‌تواند به شدت متفاوت باشد. در بیماری مزمن کبد الکلی یا سیروز الکلی، ممکن است افزایش کمی در میزان آنزیم‌های ALT و AST مشاهده شود، در حالی که در هپاتیت مزمن الکلی، معمولاً تعداد آنزیم‌های بالای کبد دیده می‌شود.
  • بسیاری از داروها می‌توانند باعث افزایش ملایم تا متوسط تست‌های آنزیم کبدی شوند

چه شرایطی می‌تواند سطوح AST یا ALT بسیار بالا را ایجاد کند؟ 

سطوح سرمی AST و ALT در برخی از شرایط کبد می‌تواند از ۱۰ برابر حد مجاز طبیعی تا هزاران واحد / لیتر باشد. بالاترین سطوح AST و ALT در اختلالاتی که موجب مرگ سریع تعداد زیادی از سلول‌های کبدی می‌گردد، مشاهده می‌شود. گرچه این میزان افزایش آنزیم‌های کبدی شایع نیست، اما در مواردی مانند شرایط زیر رخ می‌دهد:

  • هپاتیت حاد ویروسی A یا B
  • آسیب شدید کبدی ناشی از سموم به دلیل مصرف بیش از حد استامینوفن (با نام تجاری تایلنول) یا مسمومیت قارچ
  • کلاپس طولانی مدت سیستم گردش خون (شوک) هنگامی که کبد از خون تازه‌ای محروم می‌شود که اکسیژن و مواد مغذی را فراهم می‌کند

همچنین سطح بسیار بالای AST و ALT می‌تواند ناشی از بیماری‌های شدید عضلانی باشد.

نظارت بر میزان فاکتورهای خون کبد چگونه انجام می‌گردد؟ 


معمولاً آزمایشات سریالی AST (SGOT) و ALT (SGPT) در طول زمان برای تعیین اینکه آیا سطح افزایش می‌یابد یا ثابت باقی می‌ماند یا کاهش می‌یابد، مفید است. برای مثال، افرادی که تحت درمان هپاتیت C مزمن قرار می‌گیرند باید با آزمایش‌های سریالی آنزیمی کبدی تحت نظارت قرار گیرند. در افرادی که به درمان پاسخ می‌دهند، سطح آنزیم‌های کبدی به میزان طبیعی یا نزدیک به سطح طبیعی کاهش می‌یابد. افرادی که پس از اتمام درمان عود بیماری هپاتیت C را تجربه می‌کنند معمولاً سطوح آنزیم کبدی غیرطبیعی را خواهند داشت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *