آزمایش cbc (سی بی سی) خون: کمک به تشخیص بیماری هایی مانند سرطان

cbc-آزمایش

آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی یا سی بی سی یک آزمایش خون است که برای ارزیابی سلامت کلی فرد و تشخیص اختلالاتی همچون کم خونی، عفونت و سرطان خون استفاده می‌شود. آزمایش سی بی سی اجزاء و ویژگی‌های مختلفی از خون را اندازه گیری می‌کند که عبارتند از:

  • سلول‌های قرمز خون، که حامل اکسیژن هستند.
  • سلول‌های سفید خون، که با عفونت مبارزه می‌کنند.
  • هموگلوبین، که یک پروتئین حامل اکسیژن در سلول‌های قرمز خون است.
  • هماتوکریت، که نسبت سلول‌های قرمز خون در مایع خون (پلاسما) است.
  • پلاکت‌ها، که به ایجاد لخته خون کمک می‌کنند.

افزایش یا کاهش غیر طبیعی تعداد سلول‌ها که در آزمایش سی بی سی مشخص می‌شود، نشان دهنده‌ی وجود یک مشکل و نیاز به انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های بیشتر است.

آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی (سی بی سی) یکی از رایج‌ترین آزمایش‌هایی است که برای بیماران تجویز می‌شود. شمارش کامل سلول‌های خونی به معنی شمارش بافت سلولی (اجزای شکل گرفته‌ی) خون است. این شمارش توسط وسایل خاصی که اجزای مختلف خون را در کمتر از یک دقیقه تجزیه می‌کنند، انجام می‌شود. بخش اصلی آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی شامل محاسبه‌ی غلظت سلول‌های سفید، سلول‌های قرمز، وپلاکت‌های خون است.

آزمایشگاه ما  با استفاده از تجهیزات دقیق و به روز خود آزمایش سی بی سی (cbc) خون را با بالاترین دقت انجام می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و تعیین وقت جهت انجام آزمایش چربی خون می‌توانید با شماره ما تماس بگیرید.

آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی (سی بی سی) برای چه منظور استفاده می‌شود؟


آزمایش-شمارش-سلول-خونی

پزشک آزمایش سی بی سی را به علل مختلف برای بیمار تجویز می‌کند. آزمایش سی بی سی بخشی از چک آپ معمول است و گاهی برای بررسی تاثیر برخی از درمان‌های خاص استفاده می‌شود. همچنین ممکن است سی بی سی به عنوان بخشی از روند ارزیابی و بر اساس علائم بیمار انجام شود. برای مثال، بالا بودن WBC (لکوسیتوز) نشان دهنده‌ی وجود عفونت در قسمتی از بدن ، و در موارد نادر، نشان دهنده‌ی ملیگننسی می‌باشد. ممکن است پزشک آزمایش سی بی سی را برای بررسی تعداد WBC و مشاهده‌ی پاسخ بدن به درمان عفونت تجویز کند. همچنین اجزای متغیر WBC عملکرد مشخصی دارند و اگر تغییر کنند، نشان دهنده‌ی وجود شرایط خاصی است. علل احتمالی بالا بودن تعداد هموگلوبین (اریتروسیتوزیس) یا سلول‌های قرمز خون شامل بیماری مغز استخوان یا پایین بودن سطح اکسیژن خون (هیپوکسی یا کم اکسیژنی) است. پایین بودن تعداد پلاکت‌های خون (ترومبوسیتوپنی) ممکن است باعث خونریزی طولانی مدت یا ایجاد مشکلاتی شود که بر تولید پلاکت در مغز استخوان تاثیر می‌گذارند.

چه اختلالاتی را می‌توان با آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی تشخیص داد؟

هنگامی که بیمار علائمی همچون عفونت، ضعف و خستگی، یا التهاب (تورم)، کبودی یا خونریزی داشته باشد، پزشک آزمایش سی بی سی را برای او تجویز می‌کند. برخی از این علائم نیاز به درمان دارند، در حالی که برخی دیگر به خودی خود برطرف می‌شوند. مصرف داروهای مختلف و کمبودهای موجود در رژیم غذایی نیز بر نتیجه‌ی آزمایش سی بی سی تاثیر می‌گذارند.

نتیجه‌ی آزمایش سی بی سی برای تشخیص موارد زیر استفاده می‌شود:

  • عفونت
  • التهاب
  • سرطان
  • لوکمیا
  • بیماری‌های خود ایمنی (بیماری‌هایی که در آنها سیستم ایمنی بدن به بدن حمله می‌کند)
  • تنبلی مغز استخوان
  • رشد غیر طبیعی مغز استخوان
  • کم خونی
  • کم آبی، از دست رفتن مایعات
  • کمبود ویتامین و مواد معدنی
  • تالاسمی (یک اختلال خونی که در آن تولید سلول‌های قرمز خون غیر طبیعی است)
  • اثرات شیمی درمانی
  • اثرات برخی از آنتی بیوتیک‌ها
  • اثرات برخی از داروهایی که برای بلند مدت، یا حتی کوتاه مدت، مصرف می‌شوند.

آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (سی بی سی) چگونه انجام می‌شود؟


چگونی-انجام-ازمایش-سی-بی-سی

تکنسین آزمایشگاه باید دستکش‌های لاتکس جدید پوشیده و از سوزن یک بار مصرف برای گرفتن هر آزمایش استفاده کند.

  • یک تکنسین یا پرستار، یک باند الاستیکی را دور بازوی فرد می‌پیچد تا بتواند رگ را راحت‌تر پیدا کند.
  • پس از مشخص شدن رگ داخل آرنج، محل با استفاده از پنبه و کمی الکل ضد عفونی می‌شود.
  • تکنسین سوزن را وارد رگ کرده و شیشه‌ی خون گیری متصل به سوزن را فشار می‌دهد تا خون بگیرد.
  • سپس نوار الاستیکی باز شده و پس از گرفتن خون، سوزن خارج شده و دور انداخته می‌شود.
  • سپس فرد باید مقداری پنبه روی محل قرار دهد تا خونریزی متوقف شود. می‌توان از یک بانداژ کوچک برای ثابت نگهداشتن پنبه استفاده کرد.‌

این آزمایش برای اکثر افراد دردی ندارد، هرچند احساس کمی درد یا فشار هنگام ورود سوزن به رگ طبیعی است. سپس شیشه‌ی حاوی نمونه خون برای بررسی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

تفسیر نتایج آزمایش CBC


مقادیر-آزمایش

مقادیر آزمایش سی بی سی معمولا با توجه به تعداد سلول‌ها در مقدار مشخصی از خون گزارش می‌شوند. ممکن است مقادیر طبیعی با توجه به رنج مرجع و دستگاهِ استفاده شده در آزمایشگاه کمی متفاوت باشد و بنابراین نتایج آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است کمی با یکدیگر اختلاف داشته باشند. معمولا به منظور تفسیر دقیق نتیجه‌ی آزمایش، رنج طبیعی مرجع نیز به همراه نتیجه‌ی آزمایش برای بیمار چاپ می‌شود. رنج طبیعی مرجع نیز ممکن است بین آزمایشگاه‌های مختلف کمی متفاوت باشد. درقسمتِ زیر برخی از مقادیر معمولِ اجزای مختلف سی بی سی آمده است:

تعداد سلول‌های سفید خون را مشخص می‌کند، که معمولا بین ۴۳۰۰ و ۱۰۸۰۰ سلول در هر میلی‌متر مکعب است.

تعداد سلول‌های قرمز خون در یک واحد را نشان می‌دهد که بین ۴٫۲ تا ۵٫۹ میلیون سلول در هر میلی متر مکعب است.

تعداد مولکول‌های هموگلوبین در یک واحد خون را نشان می‌دهد که معمولا بین ۱۳٫۸ تا ۱۷٫۲ گرم در هر دسی لیتر (g/dL) برای مردان و ۱۲٫۱ تا ۱۵٫۱ g-dL برای زنان است.

نسبت درصد گویچه‌های قرمز در مقدار خاصی از خون را نشان می‌دهد که معمولا بین ۴۵% تا ۵۲% برای مردان و ۳۷% تا ۴۸% برای زنان است.

حجم متوسط گلبول‌های قرمز نشان‌دهنده‌ی میانگین اندازه یا حجم یک سلول قرمز خون در نمونه‌ی خون می‌باشد و معمولا بین ۸۰ تا ۱۰۰ فمتولیتر (کسری از یک میلیونیوم از یک لیتر) است.

مقدار هموگلوبین موجود در یک گلبول قرمز خونی متوسط را نشان داده و معمولا بین ۲۷ تا ۳۲ پیکوگرم (درصدی از گرم) است.

آزمایش MCHC، متوسط غلظت هموگلوبین در مقدار مشخصی از خون را نشان می‌دهد که معمولا بین ۳۲% تا ۳۶% متغیر است.

قطر گلبول‌های قرمز خون (RDW)، میزان تغییر اندازه‌ و شکل سلول‌های قرمز خون را نشان می‌دهد و معمولا بین ۱۱ تا ۱۵ متغیر است.

تعداد پلاکت‌های موجود در مقدار مشخصی از خون را نشان داده و معمولا بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰۰ در هر میلی متر مکعب متغیر است.

متوسط اندازه‌ی پلاکت‌ها در مقدار مشخصی از خون را نشان می‌دهد که بین ۶ تا ۱۲ فتولیتر (کسر بسیار کوچکی از لیتر) متغیر است.

مقادیر طبیعی

در این قسمت، مقادیر طبیعی آزمایش سی بی سی به صورت خلاصه آورده شده است:

 

در مردان
: ۴٫۳۲-۵٫۷۲ تریلیون سلول در لیتر

(۴٫۳۲ میلیون سلول در میکرولیتر)

در زنان
: ۳٫۹۰-۵٫۰۳ تریلیون سلول در لیتر

(۳٫۹۰-۵٫۰۳ میلیون سلول در میکرولیتر)

تعداد سلول‌های قرمز خون

در مردان
: ۱۳٫۵-۱۷٫۵ گرم در دسی لیتر

(۱۳۵-۱۷۵ گرم در لیتر)

در زنان
: ۱۲٫۰-۱۵٫۵ گرم در دسی لیتر

(۱۲۰-۱۵۵ گرم در لیتر)

هموگلوبین

در مردان
: ۳۸٫۸-۵۰٫۰ درصد

در زنان
: ۳۴٫۹- ۴۴٫۵ درصد

هماتوکریت

۳٫۵ – ۱۰٫۵ بیلیون سلول در لیتر

(۳۵۰۰ تا ۱۰۵۰۰ سلول در میکرولیتر)

تعداد سلول‌های سفید خون

۱۵۰-۴۵۰ بیلیون در لیتر

(۱۵۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰۰ در میکرولیتر )

تعداد پلاکت‌ها

  • * L = لیتر
  • ** mcL = میکرولیتر
  • *** dL = دسی لیتر

مقادیر به دست آمده چه چیزی را نشان می‌دهند؟


مقادیر بالاتر یا پایین‌تر از مقدار طبیعی نشان دهنده‌ی وجود مشکلی در بدن هستند.

تعداد سلول‌های قرمز خون، هموگلوبین و هماتوکریت به یکدیگر مرتبط هستند زیرا همه ویژگی‌هایی از سلول‌های قرمز خون را اندازه‌گیری می‌کنند. اگر مقدار این سه مورد کمتر از رنج طبیعی باشد، فرد به کم خونی مبتلا است. کم خونی علل مختلفی دارد که برخی از آنها عبارتند از پایین بودن مقدار ویتامین‌ها یا آهن، از دست دادن خون یا مشکلات دیگر. اگر تعداد سلول‌های قرمز خون، هموگلوبین یا هماتوکریت بیشتر از رنج طبیعی باشد (اریتروسیتوزیس)، ممکن است فرد به بیماری‌هایی همچون پلی سیتمی ورا یا بیماری قلبی مبتلا باشد.

پایین بودن سلول‌های سفید خون (لکوپنی) ممکن است در اثر وجود بیماری‌هایی همچون بیماری‌های خود ایمنی که سلول‌های سفید خون را از بین می‌برند، مشکلات مغز استخوان یا سرطان ایجاد شود. برخی از داروها نیز باعث کاهش تعداد سلول‌های سفید خون می‌شوند. اگر تعداد سلول‌های سفید خون بیشتر از رنج طبیعی آن باشد، فرد به عفونت یا التهاب مبتلا است. همچنین بالا بودن سلول‌های قرمز خون ممکن است نشان دهنده‌ی وجود مشکلی در سیستم ایمنی یا بیماری مغز استخوان باشد. مصرف برخی از داروها نیز باعث افزایش تعداد سلول‌های سفید خون می‌شود.

بالا بودن (ترومبوسیتوزیس) یا پایین بودن (ترومبوسیتوپنی) تعداد پلاکت‌های خون نشان دهنده‌ی وجود یک بیماری بوده یا در اثر مصرف برخی از داروها ایجاد می‌شود. اگر تعداد پلاکت‌ها خارج از رنج طبیعی باشد، برای تشخیص علت مشکل به آزمایش‌های بیشتری نیاز است.

نقش سلول‌ها در آزمایش شمارش کامل سلول‌های خونی (سی بی سی) چیست؟


نقش-سلول-در-آزمایش

سلول‌های موجود در آزمایش سی بی سی (سلول‌های سفید خون، سلول‌های قرمز خون، و پلاکت‌ها) وظایف منحصر به فردی دارند. به طور کلی، سلول‌های سفید خون بخشی ضروری از سیستم ایمنی بوده و در مبارزه با عفونت به بدن کمک می‌کند. هر کدام از اجزای سلول‌های قرمز خون (متغیرهای WBC) نقش مهمی در سیستم ایمنی دارد.

سلول‌های قرمز خون نقش مهمی در انتقال اکسیژن به تمام سلول‌های بدن دارد تا سلول‌ها بتوانند وظایف خود را به خوبی انجام دهند. مولکول هموگلوبین موجود در سلول قرمز خون ابزاری برای انتقال اکسیژن است. پلاکت‌ها بخشی از سیستم انعقاد خون در بدن هستند که مانع خونریزی می‌شوند.

سوالات رایج در مورد آزمایش شمارش کامل سلول های خونی (سی بی سی)


دفعات تکرار آزمایش سی بی سی و فاصله زمانی بین آنها را پزشک تعیین می‌کند. اگر بیمار به بیماری‌هایی همچون کم خونی، مالاریا، هموفیلی، یا برخی از انواع سرطان مبتلا باشد، باید دفعات بیشتری آزمایش سی بی سی را انجام دهد.

برای انجام آزمایش سی بی سی نیاز نیست فرد ناشتا باشد.

احتمال ایجاد عوارض در آزمایش سی بی سی بسیار کم است. در برخی افراد کمی کبودی یا حساسیت در محل ورود سوزن به رگ ایجاد می‌شود. در برخی موارد نادر ممکن است محل ورود سوزن متورم شود. چند مرتبه استفاده از کمپرس گرما در محل می‌تواند تورم را رفع کند. افراد مبتلا به اختلالات خونی یا افرادی که داروهای ضد انعقاد خون (مانند وارفارین، ASA، یا دیگر داروهای ضد انعقاد خون) مصرف می‌کنند باید قبل از نمونه گیری تکنسین را از داروهای مصرفی خود مطلع کنند. این بیماری‌ها و داروها در هنگام خون گیری نیاز به توجه ویژه دارند. اگر فرد نگران بروز علائم پس از آزمایش است، باید با پزشک مشورت کند. بیمار باید مدت زمانی را برای آگاهی از عوارض  ناشی از آزمایش و احتیاطات مورد نیاز برای جلوگیری از بروز عوارض اختصاص دهد. پزشک نیز باید از تمام نگرانی‌های بیمار آگاه باشد.

در اولین آزمایش غربالگری خون معمولا آزمایش CBC  برای بررسی کم خونی و عفونت‌ها برای مادر باردار درخواست می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *